Bài 28. Các oxit của cacbon

I. CACBON OXIT

- Công thức phân tử CO; phân tử khối bằng 28.

1. Tính chất vật lí

- CO là chất khí không màu, không mùi, ít tan trong nước, hơi nhẹ hơn không khí.

- Khí CO rất độc đối với con người, do có thể kết hợp với hemoglobin trong hồng cầu, từ đó làm mất chức năng vận chuyển khí oxi của hồng cầu. Oxi không được cung cấp đầy đủ cho các tế bào có thể dẫn đến tử vong.

2. Tính chất hóa học

a) CO là oxit trung tính

- Ở điều kiện thường CO không phản ứng với nước, axit, bazơ.

b) CO là chất khử

- Ở nhiệt độ cao, CO khử được nhiều oxit kim loại như Fe₂O₃, Fe₃O₄, FeO, CuO, PbO,…

CO(k) + CuO(r) ->  Cu(r)  + CO₂(k) (điều kiện nhiệt độ)

- CO khử oxit sắt trong lò cao.

4CO + Fe₃O₄ -> 4CO₂ + 3Fe (điều kiện nhiệt độ)

- CO tác dụng với khí O₂ tạo thành CO_­2.

2CO(k)+ O₂(k) -> 2CO₂(k) (điều kiện nhiệt độ)

3. Ứng dụng

- Khí CO có nhiều ứng dụng trong công nghiệp, CO được dùng làm nhiên liệu, chất khử, ... Ngoài ra CO còn được dùng làm nguyên liệu trong công nghiệp hóa học.

II. CACBON ĐIOXIT

- Công thức phân tử CO₂, phân tử khối 44.

1. Tính chất vật lí

- CO₂ là khí không màu, không mùi, nặng hơn không khí.

- Khí CO₂ không duy trì sự sống và sự cháy.

- Khí CO₂ bị nén và làm lạnh thì hóa rắn, được gọi là nước đá khô. Người ta dùng nước đá khô để bảo quản thực phẩm.

2. Tính chất hóa học

a) Tác dụng với nước

CO₂(k) + H₂O (dd) ⇌ H₂CO₃ (dd) (Phản ứng thuận nghịch).

b) Tác dụng với dung dịch bazơ

CO₂(k) + 2NaOH(dd) →  Na₂CO₃(dd) + H₂O

CO₂(k) + NaOH(dd) → NaHCO­₃(dd)

- Tùy thuộc vào tỉ lệ giữa số mol CO₂ và NaOH mà có thể tạo ra muối trung hòa, muối axit hay cả 2 muối.

c) Tác dụng với oxit bazo

CO₂(k) + CaO(r) ->CaCO₃(r) (điều kiện nhiệt độ)

3. Ứng dụng

- Người ta sử dụng CO₂ để chữa cháy, bảo quản thực phẩm. Ngoài ra CO₂ còn được dùng trong sản xuất nước giải khát có gaz, sản xuất sôđa, phân đạm, ...